.svg)
.jpg)
Lisa Holdijk
Een AI-tool schrijft binnen tien seconden een foutloze post. Toch scrolt bijna iedereen eroverheen. Schrijftrainer Lisa Holdijk laat aan de hand van één pepernotenlatte zien welke keuzes jij maakt voordat AI echt iets toevoegt.
Eén latte, vijf keuzes: beter schrijven met AI begint bij jou
Stel: je werkt voor een koffieketen. Rond Sinterklaas komt er een tijdelijke pepernotenlatte op de kaart, en jij moet ervoor zorgen dat mensen ervoor naar de winkel komen. Je typt een opdracht in je AI-tool. Binnen tien seconden staat er een post. Nette zinnen, geen taalfouten, een uitnodiging om langs te komen. Klaar om te plaatsen? Lisa Holdijk, schrijftrainer bij Van der Hilst, zou nog even wachten.
De post die niemand onthoudt
Zo zou je opdracht er bijvoorbeeld uit kunnen zien:
"Schrijf een wervende socialmediapost voor de tijdelijke pepernotenlatte van de koffieketen, gericht
op mensen die graag koffie drinken. Vermeld dat de latte slechts tijdelijk verkrijgbaar is, beschrijf kort wat erin zit en nodig mensen uit om hem in een van de vestigingen te proberen."
Dat is geen slechte prompt. De post die eruit komt, is alleen inwisselbaar. 'Er is op zich niets verschrikkelijk mis mee', zegt Lisa. 'Maar er staat weinig unieke inhoud in. Mensen scrollen elke dag langs talloze berichten. Wanneer stoppen ze om iets echt te lezen? En wat onthouden ze als ze hun telefoon wegleggen? Waarschijnlijk gaat deze post ongemerkt aan ze voorbij.'
Ook de uitstraling telt mee. Een tekst die duidelijk door AI is geschreven, kan voelen alsof een organisatie geen tijd voor je heeft genomen.
Volgens Lisa zit het verschil niet in een slimmere tool of een magische formulering. Het zit in vijf keuzes die jij als schrijver maakt.
Keuze 1: begin bij doel en doelgroep, niet bij het kanaal
Je kent de vraag vast: 'Schrijf jij ff een artikeltje voor de website?' Of: 'Zet jij dit even op social?' Als communicatieprofessional ga je dan niet meteen typen. Je vraagt eerst door.
'Zo'n vraag begint eigenlijk al verkeerd', zegt Lisa. 'Er wordt meteen een kanaal gekozen. Maar het kanaal komt pas aan het einde. Eerst moet je twee dingen weten: het doel en de doelgroep.'
Veel AI-tools vragen niet zelf door. Ze beginnen te schrijven en vullen de ontbrekende context zelf in. Die vragen stellen blijft dus jouw werk. Voor de latte is het doel helder: werven. Je wilt dat mensen naar de winkel komen.
Keuze 2: koppel je doelgroep aan één concrete behoefte
"Mensen die graag koffie drinken" is te breed om iemand echt aan te spreken. Je kiest dus een segment. Voor deze case kiezen we voor ouders van jonge kinderen die de decemberorganisatie op zich nemen. Zoetekauwen of koffieliefhebbers die in de stad winkelen waren net zo goed mogelijk geweest. Het gaat erom dát je kiest.
Daarna zoek je de behoefte. Je kunt AI vragen welke behoeften en zorgen deze groep in december heeft. Kies vervolgens zelf: even een moment voor jezelf, tussen school, cadeaus, surprises en afspraken door.
'Een doelgroep werkt beter als je er een concrete behoefte aan koppelt', legt Lisa uit. 'Dan stel je de vraag: what's in it for them? Waarom zou iemand doen wat jij vraagt?'
De post wordt daardoor persoonlijker en herkenbaarder. Maar overtuigend is hij nog niet. Er ontbreekt een goede reden om nú in actie te komen.
Keuze 3: geef AI een opbouw mee
Een wervende tekst heeft een andere opbouw dan een nieuwsbericht of een achtergrondverhaal. Wie dat weet, kan AI een structuur meegeven. Voor wervende teksten gebruikt Lisa vaak het AIDA-model:
• Attention: trek de aandacht.
• Interest: schrijf over het koopmotief van je doelgroep.
• Desire: benoem pas nu wat het product de lezer oplevert.
• Action: maak het makkelijk om iets te doen.
Zo'n opbouw kun je als vast sjabloon bewaren:
"Schrijf een kort bericht voor [doelgroep] in maximaal vijf zinnen. Gebruik het AIDA-model. Het koopmotief is [x], het product is [x], de voordelen zijn [x]. Eindig met een call-to-action die verwijst naar [website]."
Nu staat de inhoud in de goede volgorde. Wat nog ontbreekt, is karakter.
Keuze 4: kies een stijl en vraag om varianten
Dezelfde opbouw kan heel verschillend klinken.
Je kunt AI bijvoorbeeld drie varianten laten maken:
• één met een metafoor;
• één die inzoomt op dat rustige moment met een warme latte in je handen;
• één die de decemberhaast beschrijft in korte staccatozinnen. Lijstjes. Surprises. Schoen zetten. En jij?
Je kunt ook om een andere vorm vragen, zoals een quizvraag of een raadsel. Door stijlen naast elkaar te zien, merk je sneller wat past bij je merk en je doelgroep.
Keuze 5: stap er zelf tussen
Daar wordt het pas echt jouw tekst. Je kiest één variant, combineert de sterkste zinnen of vraagt AI om een nieuwe poging. 'Jij stapt er als professional tussen', zegt Lisa. 'AI geeft je input en houvast. Jij maakt de versie die past bij je organisatie, en bij wat je uit ervaring weet over zulke acties.'
Wil je je eigen stem behouden? Geef dan voorbeelden mee van teksten die goed laten zien hoe jij schrijft. Neem de output niet een-op-een over, maar herschrijf de passages die niet klinken zoals jij.
Waarom dit geen AI-truc is
Kijk nog eens naar de vijf keuzes: doel, doelgroep, behoefte, opbouw, stijl. Geen van die keuzes gaat over de tool. Het is schrijfvakmanschap.
'Om te beoordelen of een tekst goed is, moet je zelf de basisprincipes van schrijven kennen', zegt Lisa. 'Jij geeft de context en de input, en jij controleert het resultaat. AI kan daarna het tijdrovende werk doen.'
Valt de output tegen? Dat kan aan de tool liggen. Vaak ligt het ook aan de context en de voorbeelden die je hebt meegegeven. De kwaliteit verschilt bovendien per toepassing, en verandert met elke update. Een tool die vandaag sterk is in creatieve teksten, kan morgen achterlopen, of juist andersom.
Bij Van der Hilst benaderen we schrijven met AI daarom vanuit dezelfde basis als iedere andere communicatieopdracht: eerst strategie en lezersbehoefte, daarna pas vorm, kanaal en techniek.
Lisa: 'AI is niet het enige waar ik mee bezig ben. Schrijven en schrijftrainingen zijn mijn vak.'
Wat nu?
Heb je het tot hier gered zonder naar de winkel te rennen voor een pepernotenlatte? Knap.
Dan heb je nu precies genoeg wilskracht voor deze stelling:
Als ik met AI schrijf, kies ik bewust mijn schrijfstrategie én de rol van AI.
Loop bij je volgende schrijfopdracht deze vijf vragen langs voordat je op enter drukt:
1. Wat wil ik bereiken, en bij wie?
2. Welke behoefte van mijn lezer speelt hier?
3. Welke opbouw past bij mijn doel?
4. Welke stijl past bij mijn merk en mijn lezer?
5. Wat maak ik zelf, en wat laat ik aan AI over?
Wil je hier onder begeleiding mee oefenen? Kijk dan eens naar de training :Scherp schrijven met AI: jij bepaalt, AI help.
Dit blog kwam tot stand met hulp van AI. Een deel van een online inspiratiesessie met trainer Lisa Holdijk is met een transcriptietool uitgewerkt en omgezet naar een goed leesbaar, scanbaar verhaal. Daarna paste menselijke collega Inge de tips van Lisa toe en gaf het onze eigen toon en vakinhoudelijke scherpte.
